نام فیلم:دکتر ژیواگو (Doctor Zhivago)
سال تولید: 1965
کارگردان: David Lean
آهنگساز: Maurice Jarre
هنوز گاه زیادی نگذشته که موریس ژار بار و بونهاش را از این دنیای ملموسات بربست به
دنیایی که هنوز هیچ کس از آن بازنگشته تا وجودش را برایمان تعریف کند.
(مطلب مرگ موریس)
هل هلهی مردن موریس بزرگ نامهای زیبا و کم و بیش فراموش شدهای را غبار روبی کرد
و خمیر دکتر ژیواگو و بلشویکهای گرداگرش را دباره به تنور داغ بازار موسیقی متن فیلم
چسباند.
نام بلشویکها و انقلاب اکتبر روسیه با رمان و فیلم دکتر ژیواگو را ریسمانی زیبا به
نام تم لارا به شکل عجیبی به هم بافته است.
تم (Theme) چیست؟
تم قطعه آهنگ خاصیست که آهنگساز فیلم آن را برای شکل دادن حادثه یا حالتی در نظر
میگیرد و چنان آن را پرداخت میکند و با سایر اعضا فیلم میپروراند، که بینندهی فیلم
با شنیدن آن قطعه، بین تصاویر فیلم و آن حادثه یا واقعه رابطه برقرار میکند.
تم میتواند در ارتباط با رابطهی عاشقانهی دو نفر(معمولترین استفاده یک تم)، یادآوری
یک واقعه خاص، بروز احساسی متحدالشکل مثل ترس و وحشت، حضور یک شخصیت مثلا نامرئی و
غیر قابل رویت دوربین و غیره باشد.
تم یک دستیار بسیار کارآمد کارگردان قلمداد میشود تا جایی که وی میتواند به تصاویری
که به تنهایی و بصورت صامت در خط دیگری سیر میکنند با یک تم، معنای خاصی ببخشد و مطمئن
شود که بییندهی فیلمش به همان چیزی فکر میکند که او میخواهد.
بر خلاف نام این سری مطالب که قرار است یک شات از یک فیلم باشد، برای معرفی تم معروف
لارا سهشات مختلف از فیلم دکتر ژیواگو را جدا کردهام تا نحوه ظهور و معرفی یک تم
با یک حادثه خاص را – که در اینجا یک رابطهی عاشقانست – معرفی کنم.
سکانس اول - هنگامی که مادر یوری ژیواگو به همان دنیایی میرود که هیچ کس از آن بازنگشته
تا بودنش را برایمان بازگو کند، و پسرش که اکنون بدون هیچ خویشاوندی شب هنگام درازکشان
به گیتار او خیره شده است، ملودیی شنیده میشود که درگیری یوری ژیواگو را با این Theme
آغازگر میشود.
سکانس دوم – زمانی که کوماروفسکی با خبر کردن دکتر و دستیارش (که همان یوری ژیواگوست)
از مرگ مادر لارا جلوگیری میکند، و هنگام چرخیدن ژیواگو در فضای زندگی لارا با شنیدن
شدن دوباره آن قطعه، ابتدا بیننده، مانوس به شنیدن این قطعه میشود و ناخواسته عادت
میکند که از این پس منتظر شنیدن دبارهی آن باشد و پس از آن بصورت هالهای پای شخصیت
درگیر دوم یعنی لارا را وارد این تم میکند.
سکانس سوم - پس از درگیری سربازان شکست خورده فراری از جنگ با سربازان تازه نفس راهی
نبرد، دکتر ژیواگو که در حال کمک به مجروحین است با لارا برخورد میکند که تم لارا از
این سکانس هویت واقعی خود را مییابد و برای بیننده آشکار میشود که اگر این تم را دباره
شنید میتواند به چه موضوعی بیاندیشد.
ادامه دارد...